De Groene Weg heeft een groot aantal boeren die varkens of runderen leveren.Een enkele houdt echter beide dieren, zoals Margriet en Gerard Top uit het Gelderse Zwartebroek. Een mooi boerenbedrijf op de Veluwe waar met veel positieve energie gewerkt wordt conform een biologische standaard. Niet voor niets heet de boerderij ‘Het goede leven’. Hier is het leven goed én wordt er ingezet op een goed leven voor mens, dier en natuur. Wij gingen op bezoek bij Gerard en hebben een kijkje mogen nemen in zijn unieke bedrijf

# 1) Sinds wanneer bent u biologisch boer en wat zijn hiervoor uw beweegredenen geweest?

In 1995 hebben we de overstap gemaakt van reguliere naar scharrelvarkens. Deze beslissing ging zeker niet over één nacht ijs. Het heeft namelijk niet alleen consequenties voor de huisvesting en je bedrijfsvoering; je product wordt ook anders en daar moet je wel een afnemer voor hebben. Uiteindelijk hadden we een goede partij gevonden en hebben we de omschakeling gemaakt. De huisvesting moest hier vooral voor aangepast worden. Meer ruimte en meer stro voor de varkens; dat was het uitgangspunt destijds. In 2002 stopte Albert Heijn echter met de verkoop van scharrelvlees, waardoor wij de keuze kregen om over te gaan naar biologisch of terug naar regulier. Al was dat laatste eigenlijk geen optie voor ons. In de praktijk viel de omschakeling eigenlijk nog wel mee, omdat we de huisvesting al op orde hadden. De omschakeling zat hierin onder andere op het gebied van biologisch voer.

Aangezien de keuze bij de varkens ons goed beviel hebben we ook voor de runderen gezocht naar een afnemer van biologische melk. Hier hebben we uiteindelijk ook een goede partij voor gevonden. Vanaf 2005 zijn we begonnen met het omschakelen naar biologisch. Dit proces heeft bijna twee jaar geduurd; vanaf 2007 leveren we biologische melk. Hoewel de keuzes ook tot stand zijn gekomen door een veranderende markt past de biologische manier van leven goed bij ons. Achteraf gezien valt de omschakeling ons reuze mee. Het gaat eigenlijk fantastisch. In de veestapel hebben we weinig tot helemaal geen ziekte. Door kruising van diverse rassen hebben we sterkere, gezonde runderen.

Natuurlijk hebben we als biologische boer wel te maken met verschillen ten opzichte van reguliere boeren. Dit uit zich in diverse zaken. Zo krijgen wij minder gras van het land dan een reguliere boer.

En is onkruidbestrijding een serieuze taak, aangezien we geen bestrijdingsmiddelen gebruiken. In plaats  hiervan zetten we een dag per week een ZZP’er in die onkruid komt steken. Goed plannen is hierbij ontzettend belangrijk, want even niet bijhouden mondt al snel uit in een bende. Maar als je je best doet krijg je het wel onder controle. Positief blijven en accepteren hoe de natuur zijn werk doet, dat is ons uitgangspunt! Op een biologisch boerenbedrijf neem je het meer zoals het komt. Je kunt niet altijd ingrijpen met hulpmiddelen, want de natuur kun je niet altijd sturen. Je bent dus meer overgeleverd aan de natuur, en dat vind ik eigenlijk wel een mooie gedachte. En het heeft ook wel wat als je kijkt naar de verschillen. Zo is ons gras in het voorjaar altijd groener dan bij de buren, omdat de grond meer humus bevat en er klaver in het gras zit. Mooi toch; dat je zelfs intensere kleuren in de natuur krijgt als je het z’n gang laat gaan!

# 2) U heeft een mooi bedrijf in Zwartebroek en werkt intensief samen met Natuurmomenten. Wat houdt deze samenwerking precies in?
Wij stellen ons bedrijf iedere donderdag beschikbaar als kantine/huisvesting voor medewerkers en vrijwilligers van Natuurmonumenten die hier de omgeving bijhouden. Daarnaast maaien we 17 hectare grond voor ze, waarbij we rekening dienen te houden met de natuur. Zo zijn er gebieden met uitzonderingen, zoals maaien in een bepaald deel van het jaar op een speciale wijze zodat een plantje als de kleine ratelaar goed blijft groeien. Voor Natuurmonumenten een goede en voordelige manier om het natuurgebied te beheren. Aangezien zij eigenaar zijn van deze gebieden overleggen we altijd even voordat we iets gaan doen (dit kan ook even een belletje zijn naar de boswachter). Ons voordeel voor dit alles; het levert ons grof hooi op voor de varkens. Ruim 95% van het strooisel voor de varkens komt van de grond van Natuurmonumenten. En los van de financiële voordelen; het is fantastisch om deze gebieden gezamenlijk te beheren. Zo is er een vlindergebied waar het zo gaaf is om in juni te maaien. Je rijdt dan echt door een zee van vlinders. Samen met de boswachter bepalen we welke stukken we laten staan voor de vlinders.

'Bij ons is het gras altijd groener dan bij de buren'

#3) Naast de veehouderij heeft u ook een zorgboerderij. Hoe ziet dit er in de praktijk uit?
Momenteel is dit minimaal, maar we zetten ons al hele lange tijd in als zorgboerderij. Op dit moment hebben we één goede jongen lopen die ons 2 dagen per week helpt. Ondanks zijn autisme kan hij hier wat helpen, en vooral genieten. Aangezien hij hier al 14 jaar rondloopt hebben we echt het idee iets goed te doen voor hem. Ook werken we zo nu en dan met stagiaires. Voor de jongeren van praktijkonderwijs kan het lastig zijn om een stageplek te vinden. Als wij iemand dan een plek kunnen geven, dan vinden we dat alleen maar mooi. En als je die jongens goed begeleid, dan zijn het echte harde werkers hoor. Zo hebben we een tijdje terug een jongen gehad die hier 6 maanden zou komen, maar uiteindelijk 2 jaar is gebleven. Zijn trekkerrijbewijs heeft hij bij ons op de boerderij gehaald en werkt nu met veel plezier bij een vuilverwerker met de trekker de wegen nathouden. Dat is toch mooi als je hieraan je steentje hebt bijgedragen.

#4) Hoeveel varkens en runderen heeft u op uw boerderij?
Momenteel hebben we 46 melkkoeien rondlopen die gemiddeld 8 maanden per jaar buiten zijn (van half april tot eind december). Hoe lang dit precies kan is afhankelijk van de draagkracht van de grond. Daarnaast hebben we 800 vleesvarkens. Deze zitten in ruime stallen met stro en een uitloop naar buiten.

#5) Heeft u de runderen voornamelijk voor de melk?
Ja, dat is wel het primaire doel van de runderen. Maar doordat we gebruik maken van Dubbeldoel rassen kunnen we ze, nadat ze stoppen met melk geven, afzetten als vleeskoe. Een aantal runderen slachten we zelf en verkopen dit vlees aan familie en omstanders. Maar de meeste koeien gaan naar De Groene Weg.

#6) Wat betekent voor u de samenwerking met De Groene Weg?
In De Groene Weg heb ik een organisatie gevonden die zich echt inzet voor haar boeren. De begeleiding is goed voor elkaar. Op alle fronten, van begeleiding op gezondheid tot aan de fokkerij. Bij De Groene Weg weten ze dat een goed stukje vlees begint bij de basis, en dat zijn uiteindelijk toch de boeren. We worden actief betrokken bij de organisatie en de keten, en dat geeft een gevoel van erbij horen en serieus genomen worden. Zo zijn we een paar jaar terug zelfs betrokken geweest bij de marketingplannen.

En wat fijn is; de transparantie die De Groene Weg ons biedt. De consument kan precies zien waar het vlees vandaan komt. Dat is nagenoeg ondenkbaar in een keten met reguliere varkens. De Groene Weg is onze grootste klant, het is logisch dat je daar veel voor doet. Dat speelt natuurlijk mee.

Als je de waarde van de varkens die we hebben bij elkaar optelt, dan loopt er toch een behoorlijke investering rond. En als ondernemer wil je die investering uiteindelijk toch met een zo groot mogelijke zekerheid omzetten in rendement. Ook vind ik het goed dat we vanuit de keten samen sterk zijn. We zien echt dat de zwakste schakel in de keten de sterkte bepaalt.Dus je bent er als collectief waakzaam op dat we onze hoge standaarden ook echt nastreven. Dat heeft onder andere geresulteerd in een extra EKO code die op 1 januari van dit jaar is geïntroduceerd (www.degroeneweg.nl/eko-code).

#7) Kan ik als consument een kijkje komen nemen op uw boerderij?
Ja dat kan zeker! We vinden het leuk als we mensen op onze boerderij aantreffen. Over ons erf loopt het klompenpad Terbroeksepad. Vanuit deze wandelroute alleen al ontvangen we circa 10 mensen per week. Inmiddels hebben we voor deze mensen een wc en skybox beschikbaar, zodat ze hier onder het genot van een kopje koffie even tot rust kunnen komen. Het mooie hieraan vind ik dat we het boerenleven laten zien zoals het is. Geen open dag stelling waar je je dagen op voorbereid. Nee, de mensen komen onaangekondigd en zien hierdoor de realiteit en werkelijkheid van een biologisch  boerenbedrijf. Af en toe krijgen we ook een schoolklas op bezoek die we kennis laten maken met het boerenleven en de keten achter het stukje vlees dat ’s avonds weer op hun bord ligt.