Raymond Zijp

Eén van de meest unieke boerenbedrijven die aangesloten zit bij De Groene Weg, zo mogen we wel stellen. Want hoe vaak ziet u nou een boer die dagelijks zijn vee per boot vervoert? In natuurgebied de Eilandspolder kunt u dit bezichtigen, want daar zet Raymond Zijp zich iedere dag in voor zijn schapen en lammeren. Wij brachten een bezoek aan deze bijzondere plek.

Lang bevochten locatie
Aan de rand van de Eilandspolder in De Rijp staat een lage stal, volledig gebouwd van gebiedseigen materiaal. Er is lang nagedacht over de specifieke locatie, met als afweging: welke plek zou het minst invloed hebben op de natuur? Maar ook over het gebouw zelf is nagedacht. Overde kleur, de vorm. Zelfs de rietgroei op het erf is zo bedacht dat de lange stengels de balen hooi uit het zicht houden. ‘Landschappelijk ingepast en ook nog eens duurzaam en economisch’, stelt Raymond. Door tal van juridische procedures duurde de vergunningverlening zeven jaar. Dat lag niet aan de overheden. ‘Provincie Noord-Holland was zelfs degene die dit geheel startte. Zij wilde het gebied open houden en zocht landschapsbeheerders met een natuurgerichte onderneming.’ Ook Staatsbosbeheer beoordeelde zijn bedrijf positief. Daarnaast heeft Raymond de steun van zijn omgeving. ‘Er wonen hier in twee dorpen 7.000 mensen omheen, maar het grootste deel vindt mijn initiatief bewonderingswaardig. ‘De natuur is hier ontstaan door onze voorouders, dus ook wij moeten op een zelfde manier doorboeren om het gebied in stand te houden. Zonder grazers lukt dat niet.’ Hij vindt het dan ook verbazend dat een klein groepje mensen hem jaren heeft tegenwerkt. ‘Ze stelden dat mijn aanpak slecht is voor de natuurwaarden. Die kritiek is totaal misplaatst. Ik ben een natuurboer, werk biologisch en volgens de kringloopgedachte.’

‘De stal zorgt ervoor dat ik dit rendabel kan maken. Mijn schapen leven op natuurgras, sober ruwvoer dus. Als mijn lammeren in natte periodes buiten lopen, stagneert hun groei behoorlijk. De graskwaliteit vermindert en parasitaire gevoeligheid schiet omhoog. Het zijn hier in de herfst en winter keiharde omstandigheden voor de dieren. Nu, met de stal, kan ik ze naar binnen halen, waar ze droog en comfortabel staan en een baaltje grasklaver gevoerd krijgen. Ze groeien daardoor beter door, en lijd ik minder verliezen.’

Strikte eisen
De schapenhouder moet wel aan strenge eisen voldoen. Ongebreidelde groei is niet toegestaan. Zijn Natuurbeschermingswet-vergunning is strikt. Momenteel beheert hij 30 hectare met 145 Swifter-ooien. De stal mag maximaal vijfhonderd dieren herbergen en hij mag alleen uitbreiden als hij de hoeveelheid hectares ook uitbreidt. Per hectare mag er 6,25 schaap bij. ‘Dat is erg extensief. Op een normaal perceel gaat men uit van vijftien schapen per hectare. Staatsbosbeheer rekent met acht schapen per hectare voor acceptabel weidevogelbeheer en ik moet dus voldoen aan 6,25 schapen.’ Dat ziet hij niet als een struikelblok. ‘Ook ik houd van de natuur en ben er van overtuigd dat ik met schapen dit gebied kan onderhouden zoals het was, zoals het is en zoals het blijft. Dat gebeurt namelijk al duizend jaar zo.’

Uw bedrijf is een hele onderneming, doet u dit allemaal alleen?
In principe wel. Personeel heb ik niet, maar gelukkig krijg ik wel ondersteuning van een aantal vrijwilligers uit het dorp die zich ook in willen zetten voor de schapen én de natuur.

Heeft u, naast het verzorgen van de schapen, meer werkzaamheden die bij uw boerenbedrijf komen kijken?
Ja, absoluut. Mijn boerenbedrijf is een combinatie van dieren houden en natuur- en landschapsbeheer. Dit wil zeggen dat ik samen met mijn dieren zorg voor het natuurgebied dat onder mijn beheer valt.

Dat u een uniek boerenbedrijf heeft, dat is duidelijk. Hoe zou u dit zelf verwoorden?
Dan focus ik me niet zozeer op de dieren zelf, maar op het natuurbehoud (met behulp van de dieren). Ik ben een boer die zijn bedrijf voert binnen een Natura2000* veenweidegebied met zeer bijzondere natuurwaarden; dat is iets waar ik trots op ben. Met mijn bedrijfsvoering dien ik een maatschappelijk doel. In de praktijk komt dit erop neer dat eeuwen oude boerenkennis nog steeds gebruikt wordt om het bedrijf vooruit te helpen. Dat is toch mooi dat dit nog kan in deze veranderende tijden?

* Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden op het grondgebied van de lidstaten van de Europese Unie. Dit netwerk vormt de hoeksteen van het beleid van de EU voor behoud en herstel van biodiversiteit.

U heeft altijd biologisch vee gehouden. Maar is er eigenlijk een verschil in het houden van biologische lammeren ten opzichte van gangbare lammeren?
Ja, absoluut. Het allergrootste verschil zit in het uitgangspunt van dierenwelzijn; de levenskracht van de dieren is belangrijker dan ieder ander aspect! Bij het houden van biologisch vee denk je dus altijd vanuit het dier en niet vanuit economisch belang.

Kunnen uw lammeren zelf bepalen of ze naar buiten gaan?
Ik heb een zogenaamde half open stal. De dieren kunnen dus wel de stal in, maar in principe hanteer ik een volledige weidegang waarbij de dieren dus altijd buiten zijn. Dit hangt echter wel af van de natuurlijke omstandigheden. Als de weercondities te zwaar worden voor de dieren, dan gaan ze naar binnen voor een optimale verzorging waarbij ze beter en sterker kunnen groeien.

Wat voor voer geeft u uw lammeren?
Melk van de moeder, gras, weidekruiden (wilde cichorei!) en graan.

Wat maakt het vlees van uw lammeren bijzonder?
De kruidenvoeding uit het natuurgebied geeft de lammeren levenskracht, en met een volwaardig leven zijn ze goed doorvoed. Dat proef je terug in het vlees.

Doordat Raymond een biologisch boerenbedrijf runt heeft hij ook te maken met diverse leveranciers, instanties en partijen waarmee samengewerkt moet worden. In dat opzicht is het bedrijf dus zoveel meer dan dieren houden en natuurbeheer verzorgen. Door het biologische karakter heeft hij ook te maken met Skal, de controlerende instantie voor biologisch.

Wordt u streng gecontroleerd door Skal?
Ja, en dat is logisch. Alleen zo kunnen we garanderen dat biologisch ook écht biologisch is. En ja, daar horen dus strenge controles bij waarbij je complete bedrijfsvoering onder de loep genomen wordt.

Hoe gaat zo’n keuring in de praktijk?
Er komt een controleur op je bedrijf en die neemt echt de tijd om je hele gang van zaken door te lopen. Ze stellen veel vragen en gaan diep in op je bedrijfsvoering. Van inkoopstromen tot dagelijks beheer tot uitvoer; alles wordt doorlopen waarbij je moet kunnen aantonen dat alles vanuit het biologische principe uitgevoerd is.

Heeft u een vaste leverancier voor (de bijkoop van) uw veevoer?
Absoluut. Ook hier geldt dat ik de garantie nodig heb dat hetgeen ik inkoop daadwerkelijk 100% biologisch is. Uiteraard worden dit soort partijen ook door Skal gecontroleerd, maar toch is het fijn als je een vaste
leverancier hebt waarvan je weet dat ze kwaliteit leveren. Ik haal het veervoer al jaren bij Agrifirm* en ben zeer tevreden hierover.

* Meer weten over Agrifirm? Lees het artikel in
De Groene Keuken #2 2017.

Wat betekent voor u de samenwerking met De Groene Weg?
Een fijne relatie met een eerlijke, open samenwerking. Én met afzet in de regio (Nederland); dat vind ik een belangrijk principe. Door de open samenwerking is er veel wisselwerking en eigen verantwoordelijkheid. Dit
alles geeft mij ondersteuning, maar kan daarnaast wel mijn eigen bedrijf runnen conform mijn visie.